“NHỚT LỘT” – DẤU HIỆU CẢNH BÁO HÀNG RÀO BẢO VỆ TÔM ĐANG BỊ TỔN THƯƠNG
Hiện tượng “nhớt lột” thường được quan sát dưới dạng mảng nhớt màu trắng đục hoặc vàng nhạt nổi trên mặt ao, bám quanh góc ao, ở phía cuối gió
Trong ao nuôi tôm, hiện tượng “nhớt lột” thường được quan sát dưới dạng mảng nhớt màu trắng đục hoặc vàng nhạt nổi trên mặt ao, bám quanh góc ao, ở phía cuối gió. Khi vớt lên, nhớt này có độ dẻo, dai và dễ tan khi vò mạnh. Đây thực chất là lớp mucin – một lớp nhớt bảo vệ tự nhiên của tôm – bị bong ra khỏi bề mặt vỏ, niêm mạc mang và ruột.
Lớp nhớt này do cơ thể tôm tiết ra, chứa một số enzyme và chất kháng khuẩn bảo vệ. Nó có 3 chức năng chính: bảo vệ cơ học - ngăn sự trầy xước và giảm ma sát với môi trường nước; bảo vệ sinh học - chứa enzyme và các peptide kháng khuẩn, ngăn vi khuẩn và ký sinh trùng bám trực tiếp; điều hòa thẩm thấu - hạn chế sự mất/thu nước và ion giữa môi trường và cơ thể.
Phèn trong ao thường xuất phát từ phèn sắt hoặc phèn nhôm, đặc biệt ở ao đào trên nền đất phèn tiềm tàng. Khi pH ao thấp, hoặc sau mưa lớn, tôm lột rộ, sắt và nhôm hòa tan nhiều, tạo ra môi trường acid và giàu kim loại. Các kim loại này có khả năng đông tụ lớp nhớt thông qua cơ chế: kết tủa làm mất tính tan, kết dính lại. Thay đổi pH: môi trường acid làm biến tính, phá vỡ cấu trúc. Giảm bám dính: đông tụ, tróc ra từng mảng khỏi bề mặt vỏ, mang và ruột.
Hậu quả đối với tôm là mất hàng rào bảo vệ: vi khuẩn, nấm, ký sinh trùng dễ bám và xâm nhập qua vỏ, mang, ruột. Tăng nguy cơ bệnh mang: do vi khuẩn Vibrio, nấm, ký sinh trùng bám. Giảm hiệu suất hô hấp: mang mất nhớt làm tế bào biểu mô dễ tổn thương, gây viêm, giảm trao đổi khí. Rối loạn tiêu hóa: ruột mất lớp nhớt làm enzyme tiêu hóa bị giảm hiệu quả, vi sinh đường ruột mất cân bằng, tôm dễ đi phân trắng.
Dấu hiệu nhận biết sớm: mặt ao xuất hiện mảng nhớt lợn cợn, kéo thành sợi ở phía gốc ao, cuối gió. Tôm giảm ăn, bơi lờ đờ, mang xỉn màu. Lớp vỏ thô rát. Khi soi mang hoặc ruột dưới kính hiển vi, thấy bề mặt khô ráp, lộ rõ tế bào biểu mô.
Vì vậy, việc xuất hiện của “nhớt lột” trong ao tôm là dấu hiệu cảnh báo hàng rào bảo vệ cơ thể tôm đang bị tổn thương. Trong đó, nguyên nhân chính xuất phát từ phèn và kim loại nặng. Do vậy, việc hạ phèn và giải độc phèn là giải pháp đặc biệt quan trọng cần được bà con quan tâm.
